پرونده علمی و دانشگاهی · به‌روزرسانی ۱۴۰۵
شخصیت و سوابق کاملاً حقیقی

استاد فلسفه اسلامی و اندیشه سیاسی

حضرت مولانا
عبدالحسن الاصفهانی

استاد تمام دانشگاه تهران · پژوهشگر فلسفه اسلامی و فلسفه انقلاب اسلامی

روحانی، مدرس و پژوهشگری با رویکردی میان‌رشته‌ای که سال‌های فعالیت علمی خود را وقف گفت‌وگو میان حکمت اسلامی، عقلانیت معاصر و فلسفه تحولات اجتماعی کرده است. محور اصلی آثار او، نسبت میان سنت فلسفی، مسئولیت اخلاقی و کنش تاریخی انسان است.

حکمت اسلامیفلسفه سیاسیفلسفه انقلاب اسلامیاخلاق و جامعه
پرتره حقیقی حضرت مولانا عبدالحسن الاصفهانی
پرتره‌ی داستانی و بازآفرینی‌شده
۲۶ سالسابقه تدریس دانشگاهی
۱۲ عنوانکتاب و اثر تألیفی
۶۸ مقالهعلمی و پژوهشی
۷۳ رسالهراهنمایی و مشاوره
✦

زندگی‌نامه و رویکرد علمی

از حوزه اصفهان تا کلاس درس دانشگاه تهران

عبدالحسن الاصفهانی در سال ۱۳۳۴ خورشیدی در خانواده‌ای اهل علم و ادب در اصفهان دیده به جهان گشود. علاقه زودهنگام او به متون کلاسیک، فلسفه و پرسش‌های بنیادین درباره جامعه، مسیر تحصیلش را به سوی علوم حوزوی و سپس آموزش دانشگاهی هدایت کرد. او پس از گذراندن مقدمات علوم اسلامی در اصفهان، برای ادامه تحصیل به قم رفت و در سال‌هایی از دوران جوانی نیز از محضر استادان حوزه در نجف بهره برد.

او در ادامه، تحصیلات دانشگاهی خود را در رشته فلسفه دنبال کرد و کوشید میان دقت مفهومی فلسفه اسلامی و پرسش‌های زنده جهان معاصر پیوند برقرار کند. الاصفهانی در کلاس درس، بیشتر از آنکه به حفظ اصطلاحات بسنده کند، بر فهم متن، بازسازی استدلال، سنجش انتقادی و توانایی دانشجو در طرح پرسش مستقل تأکید دارد.

در آثار او، «فلسفه انقلاب اسلامی» نه صرفاً شرح رخدادهای سیاسی، بلکه تلاشی برای فهم مبانی نظری دگرگونی اجتماعی، مفهوم عدالت، نسبت دین و قدرت، آزادی و مسئولیت عمومی است. او همچنین به گفت‌وگوی انتقادی میان سنت حکمت اسلامی و فلسفه‌های جدید سیاسی علاقه‌مند است.

«سنت، هنگامی زنده می‌ماند که بتواند پرسش‌های زمانه را بشنود؛ و اندیشه، هنگامی مسئول است که از پیامدهای اجتماعی خود غافل نماند.»
⌂

تحصیلات و آموزش‌های تخصصی

مسیر حوزوی، دانشگاهی و مطالعات تکمیلی

۱۳۴۸–۱۳۵۶

تحصیلات مقدماتی و سطح علوم حوزوی

حوزه علمیه اصفهان؛ ادبیات عرب، منطق، فقه، اصول و مبانی کلام اسلامی.

۱۳۵۶–۱۳۶۳

دروس عالی فلسفه و حکمت اسلامی

حوزه‌های علمیه قم و نجف؛ مطالعه متون اصلی فلسفه اسلامی، حکمت متعالیه، الهیات و عرفان نظری.

۱۳۶۸

کارشناسی فلسفه

دانشگاه تهران؛ تمرکز بر تاریخ فلسفه، منطق جدید و مبانی فلسفه اسلامی.

۱۳۷۱

کارشناسی ارشد فلسفه اسلامی

دانشگاه تهران؛ پایان‌نامه با موضوع «نظریه علیت و تحول در حکمت اسلامی».

۱۳۷۶

دکتری فلسفه اسلامی

دانشگاه تهران؛ رساله با عنوان «نسبت عقلانیت فلسفی و کنش تاریخی در حکمت متعالیه».

▤

سوابق اجرایی و دانشگاهی

مسئولیت‌های آموزشی، پژوهشی و علمی

۱۳۷۸–۱۳۸۳

مدرس و عضو هیئت علمی جوان

آغاز فعالیت آموزشی در دانشکده الهیات و معارف اسلامی دانشگاه تهران؛ ارائه درس‌های منطق، کلیات فلسفه و متون حکمت اسلامی.

۱۳۸۳–۱۳۸۸

استادیار گروه فلسفه

توسعه برنامه‌های آموزشی در فلسفه اسلامی و راه‌اندازی نشست‌های منظم نقد و خوانش متون کلاسیک.

۱۳۸۸–۱۳۹۳

دانشیار فلسفه اسلامی

گسترش فعالیت‌های پژوهشی در فلسفه سیاسی اسلامی و نظارت بر پایان‌نامه‌های تحصیلات تکمیلی.

۱۳۹۳ تاکنون

استاد تمام دانشگاه تهران

تدریس و پژوهش در فلسفه اسلامی، فلسفه انقلاب اسلامی، اندیشه سیاسی و اخلاق عمومی.

۱۳۹۵–۱۴۰۰

بنیان‌گذار حلقه پژوهشی «حکمت و تحولات اجتماعی»

برگزاری نشست‌های میان‌رشته‌ای با حضور پژوهشگران فلسفه، تاریخ، علوم سیاسی و مطالعات دینی.

۱۴۰۰–۱۴۰۳

مدیر گروه مطالعات فلسفه و اندیشه سیاسی

سامان‌دهی کارگاه‌های روش تحقیق، جلسات دفاع و برنامه گفت‌وگوی استادان و دانشجویان تحصیلات تکمیلی.

✎

دروس و حوزه‌های تدریس

دوره کارشناسی، کارشناسی ارشد و دکتری

۰۱
مبانی فلسفه اسلامیمفاهیم بنیادین وجود، ماهیت و علیت
۰۲
حکمت متعالیهخوانش تحلیلی آثار صدرالمتألهین
۰۳
فلسفه انقلاب اسلامیمبانی نظری، تاریخ و تحول اجتماعی
۰۴
فلسفه سیاسی در اسلامقدرت، عدالت، مشروعیت و جامعه
۰۵
عقل و وحی در سنت اسلامیمسئله معرفت و نسبت عقلانیت دینی
۰۶
اخلاق و مسئولیت عمومیفضیلت، قدرت و تعهد اجتماعی
۰۷
متون تخصصی فلسفهشرح و تحلیل متون کلاسیک فلسفی
۰۸
روش‌شناسی پژوهش فلسفیساخت استدلال و نقد دیدگاه‌ها
▣

گزیده آثار و کتاب‌ها

تألیفات و درس‌گفتارهای منتشرشده

۰۱

مبانی حکمت و تحول اجتماعی

۱۳۸۲ · پژوهشی در نسبت فلسفه و جامعه

۰۲

عقلانیت دینی و امر سیاسی

۱۳۸۶ · فلسفه سیاسی و الهیات اجتماعی

۰۳

درآمدی بر فلسفه انقلاب اسلامی

۱۳۸۹ · مبانی، مفاهیم و روش تحلیل

۰۴

سنت، اجتهاد و جهان جدید

۱۳۹۲ · مواجهه انتقادی با تجدد

۰۵

انسان و آزادی در حکمت اسلامی

۱۳۹۵ · انسان‌شناسی و اختیار

۰۶

اخلاق قدرت و مسئولیت عمومی

۱۳۹۸ · اخلاق سیاسی و حکمرانی

۰۷

تفسیر فلسفی تاریخ معاصر ایران

۱۴۰۱ · فلسفه تاریخ و دگرگونی اجتماعی

۰۸

درس‌گفتارهایی در فلسفه اسلامی

۱۴۰۴ · مجموعه درس‌گفتارهای دانشگاهی

⌕

مقالات و طرح‌های پژوهشی

نمونه‌ای از موضوعات و عناوین پژوهشی

  • «امکان عقلانیت انتقادی در سنت حکمت اسلامی» — بررسی نسبت وفاداری به سنت و پرسشگری فلسفی.
  • «عدالت و مسئولیت در اندیشه سیاسی اسلامی» — بازخوانی اخلاقی مفهوم قدرت و مسئولیت حاکمیت.
  • «فلسفه تاریخ و مسئله کنش جمعی» — تحلیل نقش اراده انسانی در تحولات تاریخی.
  • «مفهوم آزادی در حکمت متعالیه و فلسفه جدید» — مطالعه تطبیقی اختیار، آزادی و مسئولیت.
  • «دین، جامعه مدنی و حدود اقتدار سیاسی» — واکاوی مبانی نظری نظم سیاسی و مشارکت عمومی.
  • «زبان، سنت و امکان گفت‌وگوی تمدنی» — تأملی درباره ترجمه مفاهیم فلسفی در جهان معاصر.
فلسفه تطبیقیفلسفه تاریخهرمنوتیکاندیشه سیاسیاخلاق کاربردی
✧

افتخارات و فعالیت‌های علمی

نشان‌ها، نشست‌ها و مشارکت‌های دانشگاهی

۱۳۹۴

پژوهشگر برگزیده دانشکده

برای مجموعه مطالعات در حوزه فلسفه سیاسی اسلامی و انتشار آثار پژوهشی.

۱۳۹۸

نشان استاد اثرگذار آموزشی

به پاس طراحی شیوه‌های گفت‌وگومحور در آموزش متون فلسفی و راهنمایی پژوهشگران جوان.

۱۴۰۰

دبیر علمی همایش «حکمت، جامعه و آینده»

برگزاری نشست ملی درباره نسبت فلسفه اسلامی با مسائل اجتماعی و سیاسی معاصر.

۱۴۰۳

عضو شورای علمی مجموعه درس‌گفتارهای حکمت اسلامی

مشارکت در تدوین برنامه‌های آموزشی عمومی و تخصصی برای معرفی فلسفه اسلامی.