استاد فلسفه اسلامی و اندیشه سیاسی
حضرت مولانا
عبدالحسن الاصفهانی
استاد تمام دانشگاه تهران · پژوهشگر فلسفه اسلامی و فلسفه انقلاب اسلامی
روحانی، مدرس و پژوهشگری با رویکردی میانرشتهای که سالهای فعالیت علمی خود را وقف گفتوگو میان حکمت اسلامی، عقلانیت معاصر و فلسفه تحولات اجتماعی کرده است. محور اصلی آثار او، نسبت میان سنت فلسفی، مسئولیت اخلاقی و کنش تاریخی انسان است.
زندگینامه و رویکرد علمی
از حوزه اصفهان تا کلاس درس دانشگاه تهران
عبدالحسن الاصفهانی در سال ۱۳۳۴ خورشیدی در خانوادهای اهل علم و ادب در اصفهان دیده به جهان گشود. علاقه زودهنگام او به متون کلاسیک، فلسفه و پرسشهای بنیادین درباره جامعه، مسیر تحصیلش را به سوی علوم حوزوی و سپس آموزش دانشگاهی هدایت کرد. او پس از گذراندن مقدمات علوم اسلامی در اصفهان، برای ادامه تحصیل به قم رفت و در سالهایی از دوران جوانی نیز از محضر استادان حوزه در نجف بهره برد.
او در ادامه، تحصیلات دانشگاهی خود را در رشته فلسفه دنبال کرد و کوشید میان دقت مفهومی فلسفه اسلامی و پرسشهای زنده جهان معاصر پیوند برقرار کند. الاصفهانی در کلاس درس، بیشتر از آنکه به حفظ اصطلاحات بسنده کند، بر فهم متن، بازسازی استدلال، سنجش انتقادی و توانایی دانشجو در طرح پرسش مستقل تأکید دارد.
در آثار او، «فلسفه انقلاب اسلامی» نه صرفاً شرح رخدادهای سیاسی، بلکه تلاشی برای فهم مبانی نظری دگرگونی اجتماعی، مفهوم عدالت، نسبت دین و قدرت، آزادی و مسئولیت عمومی است. او همچنین به گفتوگوی انتقادی میان سنت حکمت اسلامی و فلسفههای جدید سیاسی علاقهمند است.
«سنت، هنگامی زنده میماند که بتواند پرسشهای زمانه را بشنود؛ و اندیشه، هنگامی مسئول است که از پیامدهای اجتماعی خود غافل نماند.»
تحصیلات و آموزشهای تخصصی
مسیر حوزوی، دانشگاهی و مطالعات تکمیلی
تحصیلات مقدماتی و سطح علوم حوزوی
حوزه علمیه اصفهان؛ ادبیات عرب، منطق، فقه، اصول و مبانی کلام اسلامی.
دروس عالی فلسفه و حکمت اسلامی
حوزههای علمیه قم و نجف؛ مطالعه متون اصلی فلسفه اسلامی، حکمت متعالیه، الهیات و عرفان نظری.
کارشناسی فلسفه
دانشگاه تهران؛ تمرکز بر تاریخ فلسفه، منطق جدید و مبانی فلسفه اسلامی.
کارشناسی ارشد فلسفه اسلامی
دانشگاه تهران؛ پایاننامه با موضوع «نظریه علیت و تحول در حکمت اسلامی».
دکتری فلسفه اسلامی
دانشگاه تهران؛ رساله با عنوان «نسبت عقلانیت فلسفی و کنش تاریخی در حکمت متعالیه».
سوابق اجرایی و دانشگاهی
مسئولیتهای آموزشی، پژوهشی و علمی
مدرس و عضو هیئت علمی جوان
آغاز فعالیت آموزشی در دانشکده الهیات و معارف اسلامی دانشگاه تهران؛ ارائه درسهای منطق، کلیات فلسفه و متون حکمت اسلامی.
استادیار گروه فلسفه
توسعه برنامههای آموزشی در فلسفه اسلامی و راهاندازی نشستهای منظم نقد و خوانش متون کلاسیک.
دانشیار فلسفه اسلامی
گسترش فعالیتهای پژوهشی در فلسفه سیاسی اسلامی و نظارت بر پایاننامههای تحصیلات تکمیلی.
استاد تمام دانشگاه تهران
تدریس و پژوهش در فلسفه اسلامی، فلسفه انقلاب اسلامی، اندیشه سیاسی و اخلاق عمومی.
بنیانگذار حلقه پژوهشی «حکمت و تحولات اجتماعی»
برگزاری نشستهای میانرشتهای با حضور پژوهشگران فلسفه، تاریخ، علوم سیاسی و مطالعات دینی.
مدیر گروه مطالعات فلسفه و اندیشه سیاسی
ساماندهی کارگاههای روش تحقیق، جلسات دفاع و برنامه گفتوگوی استادان و دانشجویان تحصیلات تکمیلی.
دروس و حوزههای تدریس
دوره کارشناسی، کارشناسی ارشد و دکتری
گزیده آثار و کتابها
تألیفات و درسگفتارهای منتشرشده
مبانی حکمت و تحول اجتماعی
۱۳۸۲ · پژوهشی در نسبت فلسفه و جامعه
عقلانیت دینی و امر سیاسی
۱۳۸۶ · فلسفه سیاسی و الهیات اجتماعی
درآمدی بر فلسفه انقلاب اسلامی
۱۳۸۹ · مبانی، مفاهیم و روش تحلیل
سنت، اجتهاد و جهان جدید
۱۳۹۲ · مواجهه انتقادی با تجدد
انسان و آزادی در حکمت اسلامی
۱۳۹۵ · انسانشناسی و اختیار
اخلاق قدرت و مسئولیت عمومی
۱۳۹۸ · اخلاق سیاسی و حکمرانی
تفسیر فلسفی تاریخ معاصر ایران
۱۴۰۱ · فلسفه تاریخ و دگرگونی اجتماعی
درسگفتارهایی در فلسفه اسلامی
۱۴۰۴ · مجموعه درسگفتارهای دانشگاهی
مقالات و طرحهای پژوهشی
نمونهای از موضوعات و عناوین پژوهشی
- «امکان عقلانیت انتقادی در سنت حکمت اسلامی» — بررسی نسبت وفاداری به سنت و پرسشگری فلسفی.
- «عدالت و مسئولیت در اندیشه سیاسی اسلامی» — بازخوانی اخلاقی مفهوم قدرت و مسئولیت حاکمیت.
- «فلسفه تاریخ و مسئله کنش جمعی» — تحلیل نقش اراده انسانی در تحولات تاریخی.
- «مفهوم آزادی در حکمت متعالیه و فلسفه جدید» — مطالعه تطبیقی اختیار، آزادی و مسئولیت.
- «دین، جامعه مدنی و حدود اقتدار سیاسی» — واکاوی مبانی نظری نظم سیاسی و مشارکت عمومی.
- «زبان، سنت و امکان گفتوگوی تمدنی» — تأملی درباره ترجمه مفاهیم فلسفی در جهان معاصر.
افتخارات و فعالیتهای علمی
نشانها، نشستها و مشارکتهای دانشگاهی
پژوهشگر برگزیده دانشکده
برای مجموعه مطالعات در حوزه فلسفه سیاسی اسلامی و انتشار آثار پژوهشی.
نشان استاد اثرگذار آموزشی
به پاس طراحی شیوههای گفتوگومحور در آموزش متون فلسفی و راهنمایی پژوهشگران جوان.
دبیر علمی همایش «حکمت، جامعه و آینده»
برگزاری نشست ملی درباره نسبت فلسفه اسلامی با مسائل اجتماعی و سیاسی معاصر.
عضو شورای علمی مجموعه درسگفتارهای حکمت اسلامی
مشارکت در تدوین برنامههای آموزشی عمومی و تخصصی برای معرفی فلسفه اسلامی.